PEHLQ SFQ ‘TQ VAPS JAi LeI eQtQ KLwK KRh .

    (VOLVRHw[PlN) P^JABI SAEHT SbA VOLVRHw[PlN DA EVsQs SAEHTK SMA~M C^NJ^EXWALVI[ DI SRGRMI SDKQ ET^Na bAGa EVYC S^CALN KITA EGWA . PEHLQ bAG SMQ[ PZdANGI M^C UO]YPR CIf GwSl KVI CRN ES^g SfRI RTN RIHL, MNJIT ES^g KMLA WTQ bAeI RiJIT ES^g RAiA WTQ HAS EVW^G KVI TQJKhlLQVALA SOshBT HheQ . EeN|a STRa DQ LQkK (JIT) NQ SlQJ DI KARVAeI ENbAeI . RTN RIHL JI NQ ‘ESYkI ESdaTA No^ SMRPT KVI CRN ES^g SfRI’ EeYK WALhCNA PYTR PEr|WA . EJS BARQ EJN|a EVDVANa NQ WAPiQ EVCAR PZGl KRN LeI bAG ELWA UOH SN bAeI RiJIT ES^g RAiA, PZh: SORJIT ES^g kALSA, XA: SVRN C^DN WTQ DEV^DR KqR XA: WAED WTQ RTN RIHL NQ UOpAeQ GeQ NOKETWa DQ SARtK JVAB EDYTQ .

    CAH PAiI DI WAu-bGT MGRh[ DoSRQ bAG EVYC KVI DRBAR sORo KITA EGWA . PZdANGI M^C UO]YPR KVI CRN ES^g SfRI, RTN RIHL, MNJIT ES^g KMLA, XA: SAdo ES^g, SAtI MLKIT ES^g WTQ XA: DIPK ES^g S^gA SOshEBT HheQ . KVI DRBAR EVYC EMXLw[X DQ KheI 40 KO KVIWa NQ EsRKT KITI . SYb KVIWa NQ SMQ[ DI NzAKT PcAiEDWa HhEeWA gYl Th[ gYl SMQ[ EVYC VdIWa Th[ VdIWa KLAM SOiAKQ SRhETWa No^ ENHAL KITA . KVI DRBAR SMQ[ EzWADA SMa SfRI JI DIWa KEVTAVa No^ HI SOiN VASTQ TRJIH EDYTI GeI WTQ SfRI Hhia VI KEVTAVa SOiAUO[EDWa SRhETWa DQ MN BEHLAUO[i EVYC KheI KSR BAKI NHI[ cYXI . EeH KVI DRBAR WAPiQ WAP EVYC HAzRIN VASTQ EeYK yADGARI KVI DRBAR Bi EGWA . KheI Sq KO SRhETWa EVYC WYdQ KO Ta KVI HI SN . KEVTA KEHi VAELWa DQ EVsQs NAM WYGQ ELkQ DI TR|a HN . CRN ES^g SfRI, TQJ KhlLQVALA, RTN RIHL, CRNJIT RAEeT, MNJIT ES^g KMLA, TRLhCN ES^g C^N, XA: SVRN C^DN, bOEP^DR SYGo, SOER^DR SAGR, RAM DAS CAHL, TARA ES^g TARA, SOER^DR ES^g JALf, SOkJIT taDI, DLBIR SO^MN, BLRAJ ESYdo, XA: DIPK ES^g S^gA, XA: SAdo ES^g, SZI USMANI, WADM COGTAeI, MLKIT MAN, HAKM ES^g RAHI, PZh: SORJIT ES^g #ALSA, KLDIP gO^Mi, RAM EKsN MEHMI[, KQ: SI: CqHAN, WJIT KOMAR K^VL WTQ WYGQ ELkQ DI TR|a KEVTRIWa VI EKSQ No^H dI NALh[ gYl NHI[ RHIWa . DQEV^DR KqR XA:, KMLJIT KqR, EKRPAL KqR LEHR, WTQ DLBIR KqR JI NQ VI WAPiIWa KEVTAVa SRhETWa NAL SajIWa KITIWa . StANK KVIWa BARQ BhLEDWa SfRI JI NQ WAEkWA EK MAi SNMAN DQ HYKDAR Ta TOSI[ Hh EJN|a NQ eQNIWa bAVPoRT KEVTAVa SOiA KQ MwNo^ VYXQ VYXQ KVI DRBARa DI yAD TAzA KRVAeI Hw . Mw[ EeHh JHQ KVI DRBARa EVYC BhL KQ WETW^T kOsI MEHSoS KRDA HhEeWA KEVTA BhLDA WAPiA FkR SMjDA Ha . EeS TR|a EeH KVI DRBAR KVI CRN ES^g SfRI DA WSR GZEHi KRDA HhEeWA SfRI HOia UO]YPR VI WAPiA PZbAV cYX EGWA Hw .

P^JABI SAEHT SbA WTQ FwXRQsN WAF P^JABI RAeIlRz WwShSIeQsN VLh[ CRN ES^g SFRI No^ SNMAN PTR bQ[l KRDQ HN kYEBu SJQ MNJIT ES^g KMLA, CRN ES^g SFRI XA: SAdo ES^g Ee^DRJIT ES^g JIT, TRLhCN ES^g C^N WTQ RTN RIHL .

kEBu SJQ XA: DIPK ES^g S^gA (ESYk WwJoKQsN Kq[SL), CRN ES^g SFRI, RTN RIHL (KNVINR P^JABI SAEHT SbA) WTQ XA: SAdo ES^g  (NANKSR pAp eIsR DRBAR VOLVRHw[PlN) CRN ES^g SFRI No^ ET^Na EH^DESWa DI RAsI NAL ESRhPAu bQ[l KRDQ HheQ.

*********

PJAB DI WAVAz, VYkRA W^DAz, KOLDIP gO^Mi

Kuldip Ghuman

KOLDIP gO^Mi

KOLDIP gO^Mi yo: KQ: EVYC SYb Th[ VdIWa KLAKAR Hw . EVWAHa, JNM EDNa WTQ HhR kOsIWa bRIWa PARlIWa No^ CAR C^N LAUO[i LeI EKYTQ VJh[ GAiQ GAUO[i DA K^M KRDQ HN . UON|a No^ WAPiIWa PARlIWa EVYC SYDi VASTQ HQp ELkQ lwLIFoNa UO]YPR S^PRK KITA JA SKDA Hw .

VdQRQ JAiKARI VASTQ eI-MQL KRh JI .

e-mail: ratree@punjabielm.co.uk

KOLDIP gO^Mi DIWa Dh WwLBMa MARKIl EVYC WA COYKIWa HN .

1. jOMKQ EMYTRa DQ

2. LEH^Ga

TISRI WwLBM RILIz Hhi HI VALI Hw .

***************

  JRNELSl: STNAM ES^g MwHNQVALA

W^BRh[ Mw[ FOYL M^EGWA, MQRI M^G DA JVAB Mw' WA EGWA .

K^EXWa DA BOYK bR KQ, MQRI jhL EVYC kqRQ Kqi PA EGWA .(SfRI)

EVsV EVYC SOPZESYd KVI CRN ES^g SFRI NAL .

STNAM ES^g MwHNQVALQ DI EeYK EVsQs MOLAKAT ..

SEJu kYBQ: JRNELSl STNAM ES^g MwHNQVALA KVI CRN ES^g SfRI JI NAL GYL BAT KRN SMQ] ..

    JDh[ Mw[ chlA HO^DA SI Ta NER^DR BIBA DQ GAeQ HheQ KeI dARMK GAiQ SOEiWa KRDA SI . EJN|a EVYCh[ 'C^N MATA GOJRI' VALA dAREMK GIT BHOT MzHoR HhEeWA SI . 'SRH^D DIWa DIVARa' WTQ CMKqR DI LrAeI VRGQ dAREMK GITa NQ P^JABIWa DQ EDLa ' lO^b ELWA SI . UOS SMQ[ ShC SIMT Hhi KARN  KDQ ShECWa HI NHI[ SI EK EeN|a GAEiWa ' ELki VALA KheI HhR Hw WTQ GAUO[i VALA KheI HhR Hw . UOS SMQ[ ESRF NER^DR BIBA DA Na HI SAHMiQ WAUO[DA SI WTQ SAXQ VLh[ SARA MAi UOS' EDYTA JaDA SI . bAVQ[ GIT DQ W^T EVYC 'SfRI ' sBD SOEiWa JaDA ERHA Hw PR NER^DR BIBA DI SORILI WAVAz NQ LhKa DA EeS VYL EdWAN HI NHI[ Hhi EDYTA . BAWD EVYC EeS RAJ DA PTA LYGA EK EeN|a GAEiWa ' ELki VALA Ta SAXA CRN ES^g SfRI Hw . KeI DfA KhEss KITI EK SfRI JI ' EMELWA JAVQ PR KhEss NAKAM RHI . MQRI kOsI DI HYD NHI[ RHI JDh[ SOEiWa EK SFRI JI Ee^GLw[X WAeQ HheQ HN . Sh UON|a KhLh[ MOLAKAT LeI SMa Lw ELWA WTQ Jh VARTALAP HheI UOH PApKa DQ Ro-BRo-Ro KR ERHa Ha .

    ? SfRI JI MOLAKAT LeI SMa KYxi LeI TOHAXA BHOT BHOT d^NVAD . KI TOSI[ PApKa ' WAPiQ EPchKr BARQ JAiKARI DQi DI EKZPALTA KRh[GQ ?

    J: Mw[ TEHSIL DSoHA EP^X BhDL GRNA SAEHB EJL|a HOEsWAR POR DA J^MPL Ha . MQRA gRAiA BHOT GRIB SI . PR EFR VI Mw[ MwlERK PAS KR LeI WTQ BAWD EVYC EGWANI, u: lI: KR LeI . W^EMZTSR JAi-WAUO[i KRKQ MQRQ UO]YTQ dAREMK EVEsWa DA PZbAV BHOT HhEeWA . W^EMZTSR REH^EDWa MQRA MQL dNI RAM CAETZK NAL Hh EGWA . BI: SI: BQKL W^EMZTSRI MQRQ UOSTAD SN . GORoWa WTQ sHIDa DQ JIVN SOiQ WTQ MQRA MN EeS TRF LYG EGWA . BQKL SAEHB GITa DQ BADsAH SN WTQ UON|a NQ HI GIT ELki DI TKNIK EDYTI . Mw[ TKRIBN WpARa SAL DI UOMR EVYC HI KEVTA ELki LYG EPWA SI PZ^To KLATMK KEVTA ELki DA SMa TIH-Pw[TI SAL Th[ BAWD EMELWA . NER^DR BIBA NQ MQRQ BHOT GIT GAeQ WTQ KheI sYK NHI[ GITa No^ CAR C^N VI LAeQ . WYJ Th[ PYCI SAL PEHLa VYXA RIKARX SAKA SRH^D DA BHOT MsHoR HhEeWA SI EJS NQ MQRA Na UO]YgA KR EDYTA . EeH RIKARX BHOT JhsILA SI WTQ Mw[ BHOT HI MAi SMEjWA EK Mw[ BHOT C^GA ELEkWA Hw .

NER^DR BIBA

? TOSI[ HOi TYK EK^N|IWa KO EKTABa ELkIWa HN ?

    J: Mw[ P^JABI SAEHT ' DYS EKTABa EDYTIWa HN WTQ HOi EGWARVI[ TYKLQ DQ VL KYx Lw HOiQ HOiQ HI JL^dR EVYC cPI Hw . 23 SAL DI UOMR EVYC JIVN SfR cAEPWA . TAERWa DI SQd cAPI . dAREMK EKTABa RAHI[ ESYk EeETHAS VRGQ KORBANI-GZS EVEsWA ' HI COEiWA .

? TOHA' WAPiIWa SYb Th[ VYdIWa ELkTa EKHrIWa LYGIWa ?

J: Ma ' Ta SARQ dIWa-POYT EeYKh JHQ EPWARQ HO^DQ HN PR EFR VI Jh Mw[ SZI GORo GhEB^D ES^g JI BARQ ELEkWA UOH SYb Th[ VdIWA LYGA EeS KRKQ NHI[ EK UOH Mw[ ELEkWA Hw PR EeS KRKQ EK UON|a ELkTa EVYC SRB^S DANI JI DIWa KORBANIWa DI jLK EVkAeI ED^DI Hw . EJVQ[ EK MATA GOJRI, SRH^D DIWa DIVARa, CMKqR DI LrAeI, TQ~BHADR MHaRAJ JI DI sHIDI WTQ B^DA BHADR WAED KEVTAVa MQRIWa VdIWa ELkTa HN . EeN|a ' S^GTa VI BHOT EPWAR KRDIWa HN .

? TOHAXQ EK^NQ KO GIT RIKARX Hh COYKQ HN WTQ EKHrQ EKHrQ KLAKARa NQ GAeQ HN . PApKa ' EeH VI DYSh EK HOi DQ PZESYd GAEeKa NQ VI TOHAXQ GIT GAeQ HN ?

    J: MQRQ dAREMK GIT 350 Th[ UO]YPR ERKARX Hh COYKQ HN WTQ dAREMK GIT TKRIBN MQRQ HI CYL RHQ HN . MRHoM NER^DR BIBA NQ Ta BHOT GIT GAeQ . NVQ[ sEHR VALQ SRoP ES^g NQ WTQ UosA RAiI NQ VI MQRQ HI GIT GAeQ . HOi DQ MsHoR GAEeK H^S RAJ H^S NQ VI MQRA EeH GIT GAEeWA NAGNQ NI EeYK X^G HhR MAR JA: Jh EK BHOT MsHoR HhEeWA SI . MNMhHN VAERS NQ VI MQRQ dAREMK GIT GAeQ .

? KI TYKLQ DQ VL KYx Lw, EKTAB Th[ BAWD VI KheI HhR EKTAB cPVAUO[i DA EkWAL RYkDQ Hh ?

    J: JI Ha! JQ dRM RAJ NQ JIUo[i DA SMa DQ EDYTA Ja WAk LVh SlQW WARXR DQ EDYTA Ta Dh EKTABa HhR cAPi DA MwlR ETWAR HI EPWA Hw .

? KI PBELsRJ TOHA' EKTABa Th[ Hhi VALI WAMDN DI KheI RqWAELlI VI ED^DQ HN ?

    J: KeI Ta VYdQ PwSQ DQ ED^DQ HN PZ^To KeI EKTABa cAPi VALQ DS HJAR EKTAB cAP KQ Dh HJAR DQ HI PwSQ ED^DQ HN . Ee^GLw[X DI TR|a EeMANDARI NHI[ Hw . UOH BQeIMAN TQ ChR HN .

? EeH WAM SOiN EVYC WAEeWA Hw EK KVI WAPiI KEVTA WTQ GAEeK WAPiI BQHTRIN GAEeKI sRAB DQ SRoR EVYC HI ELkDQ HN Ja GAUO[DQ HN . EeS BARQ TOHAXQ KI EVCAR HN ?

    J: EeH TOHAXQ SOiN EVYC GLT WAEeWA Hw . sRAB PI KQ ELki NAL KEVTA C^GI NHI[ ELkI JA SKDI . PIi NAL koN SOYKDA Hw . KEVTA EDMA~ M^GDI Hw . PIia Ta VYkRI GYL Hw .

? Jh TOHAXQ VaG KVI BiNA CAHO^DA Hw. UOSDI EeYcA EKVQ[ PoRI Hh SKDI Hw ?

    J: KVI BiN LeI BHOT EMHNT KRNI Pw[DI Hw WTQ HhR MQRQ UOSTAD JI EKHA KRDQ SN EK KEVTA RCiI EeYK RYBI DAT Hw . EJS' EeH EML JaDI Hw EFR UOH UOS KhLh[ WEbWAS M^GDI Hw . KVI BiN VASTQ P^JABI KVIWa DA KLAM Pr|NA CAHIDA Hw . KheI DRD VI SINQ EVYC HhVQ Ta HI KEVTA WqhrDI Hw .

? Ee^GLw[X EVYC REH^DQ WTQ KwNQXA EVYC REH RHQ P^JABIWa BARQ TOHAXQ KI EkWAL HN ?

    J: P^JABIWa ' WAPiI P^JABIWT S^bAL KQ RYkiI CAHIDI Hw .

? UOH EKS TR|a P^JABIWT S^bAL KQ RYk SKDQ HN ?

    J: LhK EeYKpQ Hh KQ P^JABI S^MQLN KRN, P^JABI KVI DRBAR WTQ MEHFLa SJAUO[i EJVQ[ HOiQ HOiQ P^JABI SAEHT SbA VOLVRHw[PlN NQ NANKSR pAp eIsR DRBAR EVYC WAyhJT KITA Hw EJHrA WAPiQ WAP EVYC EeYK SFL WTQ EVsAL KVI DRBAR SI EJSDA WSR EetQ VS RHQ SRhETWa UO]YPR SEHJQ HI Pw EGWA Hw kAS KRKQ MQRQ UO]YPR EJSNQ Mw' P^JAB EVYC VYXQ VYXQ KVI DRBARa DI yAD TAzA KRVA EDYTI Hw .BYECWa No^ P^JABI Pr|AeI JAVQ . KOYj sBD EetQ WwSQ Pw GeQ HN Jh P^JABI ' G^dLA KR RHQ HN . EeN|a GYLa VYL kAS EdWAN DQiA CAHIDA Hw . P^JABIWa ' WAPiIWa SMAJK WTQ dAREMK RHO-RITa ' WAPiI WGLI PIr|I DQ K^N|I PAUO[i DI VI BrI Lhr Hw .

? W^EMZTA PZITM BARQ TOHAXQ KI EVCAR HN WTQ P^JAB EVYC HhR EKHrQ KVI HN EJN|a ' TOSI[ PS^D KRDQ Hh ?

    J: UOSDA KI KEHiA Hw ? W^EMZTA PZITM NQ P^JABI zOBAN DI BHOT SQVA KITI Hw . EeS EVYC KheI sYK NHI[ EK UOSNQ BTqR KEVYTRI P^JAB EVYC WAPiA Na BHOT UO]YgA KITA Hw . EeH Hw EK UOSNQ ROMaElK KEVTAVa HI ELkIWa HN EKSQ sHID WTQ KqM DQ MAR|KQ DI KEVTA NHI[ ELkI . UOSDI EeYK KEVTA EJHrI UOSNQ P^JAB BARQ ELkI SI UOHIu HI UOSDI SYb Th[ VYd P^JAB EVYC MKBoL HheI SI EFR Ta UOH KLATEMKTA DQ DqR ' PKr KQ HI BEH GeI . UOSDIWa SAEHTK KEVTAVa P^JAB EVYC BHOT MsHoR HheIWa bAVQ[ UOH WAP EDYLI DI VSNIK Hw . EeS GYL Th[ EeHh PTA LYGDA Hw EK RAJdANI EVYC P^JABI DA BHOTA RqLA GqLA NHI[ Hw . MwNo^ PZITM ES^g KAESD WTQ PoRN ES^g Jhs W^EMZTSR VALQ C^GQ KVI LYGDQ HN . HOi P^JAB EVYCh[ SlQJI KVI CYLDQ VSQ HN WTQ SlQJI KVIWa DI gAl KARN P^JAB EVYC SAXQ DqR VALA P^JABI KVIWa DA SlQJ EBLKOL KMzhR Hh EGWA Hw .

? SlQJ KMzhR Hhi DA KI KARN Hw ?

    J: LhK dRM DA EkWAL cYX KQ NYCi lYPi VYL Hh GeQ HN . HOi NYCi-lYPi VALQ HI GAiQ LhK SOiDQ HN WTQ GITKAR LhKa DI M^G WNOSAR HI KYCQ EPYLQ GIT drA dr RCI JA RHQ HN . Jh To^BI DQ dNI HN UOH VI NYCi lYPi VALQ HI GAiQ GAUO[DQ HN . KVI DRBARa DI WANh-sAN VALQ KVI EJVQ[ EVdATA ES^g TIR, VLYGi WTQ sRF EeH ChlI DQ KVI SN PZ^To EeN|a DI Rq kTM Hh GeI Hw HOi LhK LYCR GAEiWa VYL WA GeQ HN . SlQJ DI KMzhRI DA EeYK HhR TYT VI Hw EJHrA WYJ KYL| KwESl KLCR WTQ SwlALAeIl lI: VI: CwNLa DI bRMAR NQ SlQJ ' JANh[ HI MAR cYEXWA Hw .

? Ee^GLw[X DQ TOHA' EKHrQ KVI C^GQ LYGDQ HN ?

    J: TRLhCN ES^g C^N, WVTAR ES^g WRPN, RTN RIHL, RiJIT RAiA, J^Xo ELYTRaVALA WTQ KEVYTRI DLVIR KqR BHOT C^GQ LYGQ .

?KI WRPN ' TOSI[ PEHLa Th[ JAiDQ Hh WTQ UOS BARQ WTQ RTN RIHL BARQ TOHAXQ KI EVCAR HN ?

kEBu SYJQ: dAREMK KVI CRN ES^g SfRI WTQ LhK KVI WVTAR ES^g WRPN

    J: WRPN SAEHB ' DQR Th[ JAiDA Ha . UOH MQRQ EMYTR HN . zOBAN NAL EPWAR KRDQ HN, C^GQ KVIWa EVYC EVCRQ HN EJ^N|IWa VI KEVTAVa HN DRDILIWa HN WTQ EDMA~ TQ WSR KRDIWa HN . WRPN DQ SINQ EVYC DRD Hw . JDh[ UOH KEVTA SOiAUO[DQ HN, SOiN ' EDL KRDA Hw  WTQ Mw[ EeN|a DA BHOT WAsK Ha . RTN RIHL ' Mw[ 1954 EVYC EGWANI HIRA ES^g DRD DQ gR JL^dR EMELWa SI . RIHL JI WAzADI DI sMA JLAUO[i VALQ GDR Go^Ja DQ S^PADK MONsA ES^g DOYkI DQ sAEGRD HN EJN|a NQ UOS' WAPiQ DhST EGWANI HIRA ES^g DRD KhL EGWANI DI EXGRI PAS KRN LeI gYELWA SI . Mw[ RIHL ' dNI RAM CAETZK, WwS WwS CRN ES^g sHID WTQ bAeIWa eIsR ES^g eIsR NAL VI VQEkWA Hw . EeS' SDA KOYj NA KOYj ESki DI LALSA REH^DI Hw . TaHI WYJ EeH SlQJI KVI HO^DA HhEeWA VI P^JABI SAEHT WALhCNA DQ MhxIWa EVYCh[ VI Hw . RTN RIHL JI DQ NAVL, KHAiIWa NAlK WTQ KEVTAVa DIWa Mw[ SARIWa POSTKa DA PAp VI KR COYKa Ha . 1982 EVYC RTN RIHL ' Mw[ DoRDRsN UOYTQ VI BhLEDWa SOEiWA Hw WTQ KeI BAR WSI[ EeKYpQ VI lI: VI: UO]YPR KEVTA BhL COYKQ Ha . RiJIT ES^g RAiA VI BHOT EPWARI KEVTA ELkDA Hw WTQ UOSDI KLM EVYC PoRA JhR Hw . DLVIR KqR kOYL|I KEVTA ELkDI Hw . UOSDQ EVCAR BHOT C^GQ HN PZ^To kOYL|I KEVTA ' SOiN VALQ BHOT gYl SRhTQ HN . c^D B^DI LhK EzWADA PS^D KRDQ HN . VwSQ DLVIR KqR DQ EkWAL BHOT Xo^gQ HN .

? GAEeK MLKIT ES^g BARQ TOHAXQ KI EVCAR HN ?

kEBu SYJQ: JRNELSl STNAM ES^g MwHNQVALA, GAEeK MLKIT ES^g, KVI CRN ES^g SfRI, SOER^DRJIT ES^g, EeKBAL ES^g PYPo (MwNQJR GhLXN SlAR)

    J: GAEeK MLKIT ES^g BARQ BHOT HI sOYb EVCAR HN . EeS GAEeK DI WYJ DI RSILI, NsILI, JhsILI, WTQ R^GILI WAVAz SZI NGR Th[ K^EN|Wa KOMARI TYK ToTK-ToTK ToTIWa DQ BhLa EVYC Go^JDI HheI SOiAeI DQ RHI Hw . EeS CMK RHQ SONEHRI ESTARQ NQ ESRF Ee^GLw[X HI NHI[ BLEK SARI DONIWa EVYC VS RHQ P^JABIWa DQ EDLa ' EeS TR|a lO^B ELWA Hw Jh EK EeSDI dIMI dIMI yAD EVYC EVWAKOL Hh GeQ HN . MAVa VI WAPiQ POYTa DQ Na MLKIT ES^g RYki EVYC MAi SMjDIWa HN . PYcM EVYC PoRBI LhKa DI WGLI PIr|I DQ MNa EVYC MLKIT ES^g NQ DSTAR DA MAi VdAEeWA HI NHI[ SGh[ KeIWa ' DSTAR PEHNi DA sq[K MLKIT ES^g DI DSTAR VQk KQ SEHJQ HI Hh EGWA Hw . MQRI WAPiI BHOT HI EeYcA SI GAEeK MLKIT ES^g ' JRoR EMLa Jh EK STNAM ES^g MwHNQVAL JI TOSI[ PoRI KR EDYTI Hw WTQ BHOT HI sANDAR WTQ SOHAViA EMLAP HhEeWA Hw . MLKIT ES^g NAL GYL BAT KRN DA SMa EMELWA Hw . UOSDQ WGaHVdo EVCARa WTQ EMLiSAR SObAW DI Mw[ TEH EDLh[ KDR KRDA Ha . UOH BHOT HI EMpBhLrQ HN WTQ EMKNATISI sksIWT DQ MALK HN .

? KI TOSI[ PEHLa VI KDQ Ee^GLw[X EVYC WAeQ WTQ HOi TOHA' EKS NQ eQtQ SYEDWA ?

    J: Mw[ WYJ Th[ VIH SAL PEHLa 1981 EVYC WAEeWA SI WTQ S^GTa ' WAPiIWa KEVTAVa SOiA KQ WAPiA PRICA KRVAEeWA SI . S^GTa NQ MQRIWa KEVTAVa ' BrA SLAEHWa WTQ KAFI HqSLA HFJAeI VI KITI SI EJSDQ SDKQ Mw[ WYJ TYK P^JABI KAEV NAL JOErWA ERHa Ha . HOi Mw' BABA WMR ES^g Brq[DI VAELWa NQ SYEDWA Hw . UON|a DQ KEHi TQ Mw[ WAEeWA Ha . EetQ WAUO[EDWa ' GORDOWARA KwENK RhX VOLVRHw[PlN DQ PZdAN BLRAJ ES^g NQ VhC ELWA . BLRAJ ES^g NQ BHOT HqSLA HFJAeI KITI WTQ SARQ GORDOWAERWa DQ DRsN DADARQ KRVAeQ HN . Mw' PTA HI NHI[ LYGA Dh xAeI MHINQ WYk DQ FRhkQ EVYC BIT GeQ HN . Mw[ BLRAJ ES^g DA TEH EDL Th[ sOKRGOzAR Ha .

kEBu SYJQ: BLRAJ ES^g,  JRNELSl STNAM ES^g MwHNQVALA, EGWANI BLEV^DR ES^g, CRN ES^g SfRI, WVTAR ES^g WRPN, GORMIT ES^g WTQ SRVi ES^g lICR EVkAeI DQ RHQ HN .

? HOi Mw[ BQNTI KRaGA EK WAPiI sAEeRI NAL PApKa ' VI ENHAL KR EDu Ta EK PApK TOHA' HMQsA yAD KRDQ REHi . KI TOSI[ WAPiI NVI[ EKTAB TYKLQ DQ VL KYx Lw EVYCh[ KOYj SOiAuGQ ?

    J: Lu STNAM ES^g JI PApKa DI KCEHRI EVYC KLAM PQs Hw .

TYKLQ DQ VL KYx Lw, TQRA T^D NA VLQ|ElWA JAVQ .

VLa VALI GYL SOi KQ, JYG HhR NA VLQVa KheI PAVQ .

KYTiI C P^J PoiIWa Tw' P^J EGiNQ NHI[ WAUO[DQ .

NzRa DA BiJ BORA, LhK LYka DQ bOLQkQ PAUO[DQ .

EKHDI eQtQ GYL BiDI, KheI GYL NA SMj EVYC WAVQ .

CRkQ ' go^Ki DQ, EKTQ WAP goK NA BwpI .

WYka EVYC WYG| MYCDI, EKTQ PoiIWa FoK NA BwpI[.

EVHLIWa ' ENYT EjrKa, EJHrI KYTQ DAJ BiAVQ .

b^BRQ DI KI EJ^DGI, KALI RAT ' KOL|AVQ EVYC Lw[DI .

EVYCh EVYC SAH gOYlDA EDN Cr|DA LAs EXYG Pw[DI .

PYtRa DI GYL cYX DQ, EetQ FOYL ' TRS NA WAVQ .

TYKLQ DQ VL KYx Lw, TQRA T^D NA VL|QElWA JAVQ ..

DoSRA KLAM Hw .

W^BRh[ Mw[ FOYL M^EGWA, MQRI M^G DA JVAB Mw' WA EGWA .

K^EXWa DA BOYK bRKQ, MQRI jhL EVYC kqRQ Kqi PA EGWA .

MEKUO[ WAMAM BhELWA, EeS KVI NQ WVYEGWA KITI .

PAu EeH' NRKa C, EeS LOK KQ MSIT EVYC PITI .

UOtQ VI jO^X PRIWa DA, PEHLQ Thr DI sRAB Lw KQ WAEGWA .

W^BRh[ Mw[ FOYL M^EGWA ....

PO^No PO^No KoKDI EFRQ SYSI tLa EVYC VKT DI MARI .

MEH^DI VALQ PwR NALQ, RQT bOYJKQ SOWAH HheI SARI .

tYL NHI[ SI BHOTQ TYPDQ, BOYLa DA D^DASA WYG LAEGWA .

NDIeQ NI[ BhL Ta SHI, TQRI EVGrI KDh[ KHAiI .

WAsKa DA PoR Rhr|KQ PAPiQ UOTR EGWA PAiI .

cLa C WYG ES^MDI, NDI EVYC Kqi NOHA EGWA .

W^BRh[ Mw[ FOYL M^EGWA .....

HAeQ MQRI MqT SOiKQ, KheI LAs TQ EXYGA Gs kA KQ .

SARI MQRI DQH xYK LI, EKSQ KALIWa JOLFa EVcA KQ.

TQRQ TQ WkIR SFRI,KALQ R^G DA KYfN Kqi PAEGWA .

W^BRh[ Mw[ FOYL M^EGWA  ....

? SfRI JI BHOT VdIWA ELEkWA Hw WTQ WkIR EVYC TOHAXQ PZS^SKa WTQ PApKa ' TOHAXA KI S^DQs Hw ?

    J: PApKh Mw[ EeHh CHO^DA Ha EK P^JABI zOBAN VdQ FOYLQ . P^JABI DQ DRBAR UOSQ TR|a LYGDQ REHi Jh WYJ Th[ 20 SAL PEHLa LYGDQ SN . P^JABI DQ KVI WsLILTA cYXi WTQ C^GQ EkWAL LhKa ' DQi Ta EK LhKa EVYC C^GQ EVCAR PwDA Hhi . WAPiQ BYECWa ' VI P^JABI Pr|Au .

    STNAM ES^g: SfRI JI SMa DQi DA BHOT HI d^NVAD . VAEHGORo TOHAXI UOMR L^BI KRQ Ta EK TOSI[ WAPiQ EMYtQ HheQ lICQ EVYC SFL RHh WTQ Dh EKTABa HhR ELkT EVYC Lw WAVh . TOHAXQ PApK TOHA' HMQsA yAD KRDQ REHiGQ .

************

   EPYcQ